Wie Drentse Aa zegt, moet ook Friese B zeggen…

Koningsdiep nieuwe stijl, De Friese B, ons antwoord op de Drentse Aa, woest kolkend met hulp van een ingenieurs-foefje van beddingversmalling

In deel 2 van de reis langs het beeklandschap van de Boorne, de Friese B, komen we terecht in 3 jaar oude oernatuur. Hier ontspringt de Friese B als meanderende en kolkende beek uit de fantasie van een ingenieursbrein, grenzend aan de klinkerweg bij Landgoed Lauswolt en Beetsterzwaag.

Hier heet de Boorne ‘Koningsdiep’, maar ook Ouddiep, Alddjip in het Fries. Het arcadia van Arcadis, dat dit stukje beekdal verbouwde met zware machines van Jelle Bijlsma tot natuurlijk landschap, het natuurontwikkelingsproject De Poasen.

Een prachtig stukje Oer Hollandse nep-natuur, dat de herstelkracht van natuur na natuurherstel toont, met geurig hooiland nadat de maaier het pitrus velde…En waar Voltaire’s platitude ook op natuur van toepassing is: God schiep de wereld, maar niet de Nederlandse natuurlijke beeklandschappen, dat heeft Arcadis gedaan’.

En wie dacht dat er geen woeste rivieren in Friesland waren?

De stroomversnellingen zijn een ingenieurs-foefje: een bedding-versmalling met stenen en een betonnen onderwater-dammetje. Zo kun je de kunstmatig gekronkelde beek weer echt zien meanderen en stromen. Over de gehele loop van de Boorne/Koningsdiep/Ouddiep van 40 kilometer heeft de beek toch een verval van 4 a 5 meter.

Het gestippelde nieuwe deel is de oerrivier het Koningsdiep van 3 jaar oud. Bovenste foto’s zijn bij die vis-symbooltjes genomen

Het nieuwe natuurbeekje is maar een klein stukje natuurlijke beek, zo tussen de brug van de weg naar Landgoed Lauswolt, en het in 1965 gegraven kaarsrechte Verbindingskanaal richting Drachten. Je kunt het nieuwe oerriviertje in stippellijn op de kaart zien.

Die Verbindingsvaart moest het overtollige water van het Koningsdiep uit Bakkeveen wegleiden. Wat van die trotse beek restte, rommelde zo wat als een slootje langs een idyllische boerderij-villa.

Voor de landinrichting 3 jaar geleden zag dat na ruilverkaveling getemde Koningsdiep-slootje er toen zo uit:

Nu zo:

Het herstelvermogen van de natuur na natuurherstel

Nu kun je het beekje dus zien stromen op die zelfde plek, waar het eerst nog een wat timide slootje leek:

Trudy!!!

Je loopt nu langs die originele loop van het Koningsdiep door. Ik zag er een boomvalk jagen, die zich pardoes tussen een kluit spreeuwen stortte. Het wemelde van de gierzwaluwen en huiszwaluwen die op de 2/3de verdwenen en uitgestorven wemelende insecten jaagden boven het hooiland.

Nou, mankeert niets aan….

Dit stukje beekland, zo moet het de ontwerpers toch voor ogen hebben gestaan. Verder stroomopwaarts kronkelt hij dan het bos in, dit stukje hebben de natuurherstellers met rust gelaten:

Ook idyllisch

…maar dan plots maakt hij een T-splitsing met een duiker er in. Dan begint het nieuwe ‘oer-gedeelte’. Een deel van het Koningsdiep gaat dan als slootje verder rechtdoor naar het Verbindingskanaal uit 1965.

Het jongste deel met betonnen duiker dat rechtsaf gaat, is dan weer het ‘oorspronkelijke’ Koningsdiep, maar dan nu door ingenieurs ontworpen.

De T-splitsing rechtsaf, hier is het nieuwe ‘oorspronkelijke’ Koningsdiep weer

Daar meandert hij dan weer richting Bakkeveen verder stroomopwaarts. Daar waar het Koningsdiep dus het meest ‘natuurlijk’ kronkelt, is zij dus het meest nep. Pas door ingenieurs ontworpen, met wat stenen dammetjes er in om de vaart er qua stroming af en toe in te brengen.

Waar het Koningsdiep het meest ‘natuurlijk’ lijkt is zij pas door ingenieurs ontworpen

Vooruit, we doen er nog 1 zo’n woest kolkende oerrivier van 3 jaar oud tussen, nu zonder flitser genomen:

Nu zonder in te flitsen

Via een ingenieus afwaterings-systeem krijg je dan zo’n natuurlijke beek terug, die dus ontspringt bij deze stuw. Waarna je dus het beekje weer aansluit op het Verbindingskanaal, en de oude loop van de Boorne/Koningsdiep voor 1965.

Hier begint de woeste beek, bij een 3 jaar oud dammetje dat de ‘natuurlijke beek’ verbindt met de loop uit 1965. Toen werd het water van het Koningsdiep weggeleid naar Drachten via een afwateringsvaart.

Die oude Boorne/Koningsdiep loopt dan zo richting de einder naar Wijnjewoude en Bakkeveen.

Hier begint de oude gekanaliseerde loop van het Koningsdiep weer, stroomopwaarts richting Bakkeveen

De Friese B heeft 3 namen, stroomopwaarts respectievelijk Boorne (van Oldeboorn tot Akkrum), Ouddiep en Koningsdiep. Die beek – die ooit mondde in de Middelzee- is op meerdere plaatsen doormidden gehakt door ruilverkavelingen en landinrichting.

Zo zagen we in de vorige aflevering al hoe de Boorne boven Oldeboorn plots ophoudt Boorne te zijn. Beng, ineens zit er een gemaal met duiker tussen. Na een zoektocht met kaart in de hand vind je dan plots het Ouddiep terug, dat even doorkronkelt om ook even voorbij een boerderij tegen een duiker aan te lopen.

Net als bij de Drentse Aa maakten ingenieursbureaus van de natuurherstel-industrie hier vroegere ruilverkavelingen ongedaan. Een stichting voor beekdalherstel wil van deze Friese B een vergelijkbaar landschap maken, waar grijze duiven op electrobikes dan richting Avondrood kunnen fietsen. In de natuurherstel-wereld geldt de Drentse Aa namelijk als succesformule.

Iets dat tot de verbeelding spreekt, landschapschilderen maar dan in het landschap, Bob Ross met zware graafmachines als penseel ‘and beat the devil out of it’. (Kijk Bob Ross, de Amerikaanse hippie-schilder met krulplof-kapsel en je snapt het)

Ik noem het Landschapsvreugde, de lol om te zien hoe de menselijke natuur en zijn verlangens in het landschap te lezen zijn.

Drie jaar geleden iets verder terug in het voorjaar

Het deel dat ik hier bezocht heet De Poasen.

Drie jaar terug, iets vroeger in het voorjaar kon je het ‘natuurherstel’ al zien, shovels die de oude landbouwgrond afgroeven. Daar moest dan een natuurlijk nep-dalletje komen waar dan de vogels konden badderen en tureluren. Toen zag het er zo uit, je ziet de vloeiende kromme van de nieuwe oerrivier al uitgetekend:

Ontgronden met zware machines

Duikers aanleggen voor de nieuwe oerrivier

Bij zoveel natuurherstel-geweld oogde deze pinksterbloem zo kwetsbaar

En na 3 jaar kun je de herstelkracht van de natuur na natuurherstel zien:

Dat werd zoiets, zompieland met nijlganzen

…met veel zwanebloemen, of ze die aangeplant hebben of dat die spontaan vestigden, daarvoor moet je Arcadis even bellen. Dat dit ook op de natuurdoeltypen-kaart stond, sectie b, coordinaten 3.0002 oost, 4.00003 noord, ‘bosje zwanenbloemen’:

Zijn deze zwanenbloemen ook van Arcadis?

Ik heb nog niet ontcijferd hoe ze de waterhuishouding nu precies regelden. Mogelijk willen ze het water binnen het nieuwe beekdal scheiden van het water in het omringende agrarische land. Dat het voedselarm moet blijven of zo.

Wel zien we dat het nieuwe ‘beekdal’ dus lager ligt dan het omringende boerenland. En dat de sloten er lager waterpeil kregen:

De sloot rondom het nieuwe oerrr-beekdal heeft een hoger waterpeil dan die in het beekdal

Met verschillende stuwen er in, en daar tussenin een stuk hooiland van 40 hectare waar het pitrus pas gemaaid was:

Er is een hele bypass van het Koningsdiep rechtsom gemaakt. Drie jaar terug bij aanleg zag dat er toen zo uit:

Vanaf een hoogte genomen, eind april 2015

Die vloeiende kromme met betonnen bodem is nu overwoekerd, en lijkt nu haast op een natuurrivier.

De vloeiende kromme, bypass van het Koningsdiep, gegraven door Jelle Bijlsma

Die krijgt weer water uit deze stuw:

Hier loopt het water in een stuw van 0,80 NAP naar 50cm NAP

Kon ik even lekker met de voetjes in het ‘kwetsbare en ernstig bedreigde water, afblijven, hond aangelijnd opgerot’:

Voetjes op de betonvloer

Ze hebben dus een betonvloer in deze nieuwe afsplitsing van het Koningsdiep gestort, zodat het water niet wegloopt. Drie jaar geleden zag die duiker er toen zo uit:

Hier zie je de duiker

…maar die is nu dus zo overgroeid. Als de natuur zelfs van natuurherstel zo kan herstellen…Wie wil dan beweren dat natuur ‘kwetsbaar’ is:

Zo ligt hij er nu bij

De zin van die bypass-oerrivier ontging me dus even, maar als de ontwerpers van dit oerlandschap bij Arcadis het weten: meldt het aub even in de comments. Volg je de originele loop van het Koningsdiep stroomafwaarts dan kom je langs een villa die Boornhof heet, vernoemd naar de Boorne.

Dus 1 van de 3 namen van dit zelfde beekje, dat langs dit huis stroomt richting A7.

De Boornhof

…daar kronkelt het Koningsdiep/De Boorne dan richting Oldeboorn door hooiland. Er zat een boomvalk op wacht en boven de bossen van Lauswolt kon je raven horen krassen.

Geen beroerde plek om te wonen

…en daar mag de natuur ongehinderd door Ingenieursbureaus weer even haar gang gaan.

Grote Boterbloemen, boterbloemen van gigaformaat

…verder kronkelend langs de Lippenhuisterheide, met natuurlijk grasland aan de linkerzijde en boerenland aan de rechterzijde:

Richting de A7

Daar kruist hij dan de weg tussen Gorredijk en Beetsterzwaag om dan mysterieus op te lossen.

…nou vooruit, omdat we er niet genoeg van krijgen. Een woest kolkende Friese oerrivier, de Friese B die zich vanaf de tekentafel van Arcadis door het Koningsdiep-beekdal slijt:

Trudy vond het allemaal wel best zo…

Ja hoe leg je de hondjes uit dat mensen natuurlijke oerrivieren aanleggen. Omdat ze van gekte niet weten wat ze met hun op welvaart op de pof moeten….(aan iedere werkende Nederlander hangt een staatsschuld van 50 duizend euro).

Het resultaat is alvast prachtig, mooie middag gehad, complimenten aan de natuurherstel-industrie. Mooi gemaakt, die oernatuur! Nee serieus, je mag die natuurkabouters ook wel eens een complimentje geven. Die miljoenen zijn goed besteed.

Beter schoonheid faciliteren dan belastinggelden spenderen aan nog meer zinloos asfalt of windturbine-subsidies. Wanneer mensen zichzelf graag voor de gek willen houden, doe het dan zo…Tuinieren op ingenieursniveau!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *